Studiedag Nederland Gemaakt Land

Nederland is op te vatten als een groot kunstwerk. Alles is door mensenhand ontworpen en aangelegd. Van de Romeinse limes en nederzettingen tot de Middeleeuwse polders; van de steden tot de ‘spontaan’ ontstane natuurgebieden als de Oostvaardersplassen. De ruimtelijke ingrepen zijn het gevolg van politieke, militaire, maatschappelijke, economische en technische beslissingen. De ingenieurskunst der Nederlanden wordt tot ver in het buitenland bewonderd. De strijd tegen het water, met de beroemde polders en de Deltawerken, springt daarbij het meest in het oog. Veenontginning, landschapsaanleg, de verdichte infrastructuur zijn ook bijzondere voorbeelden van het ruimtelijk ordenen op de vierkante meter.

De Nederlandse democratische ordening gaat hand in hand met het technisch experimenteel en ambachtelijk handelen. Grote namen, van Lely tot Leeghwater, van Berlage tot Van Eesteren en van Rem Koolhaas tot Adriaan Geuze; steeds weer weet Nederland bijzondere ontwerpers in te zetten om Nederland vorm te geven. De Middeleeuwse monniken polderen en de handelsbesturen hebben economische structuren aangelegd als de Hanze steden. In de Gouden Eeuw kennen de Nederlandse steden al uitbreidingsplannen, met de Amsterdamse Grachtengordel als internationaal geroemd voorbeeld. De Industriële Revolutie verandert de ruimtelijke ordening enorm, wegen, spoorwegen, kanalen en fabrieksterreinen, vooral in en bij steden, zorgen voor een veranderd landschap. Ontginningen, brandstofwinning, het verder ontwikkelen van het cultuurlandschap, voor akkerbouw en veeteelt, zorgt dat ook in de 20ste eeuw de verandering doorzet. Bestuurlijke beslissingen, o.a. in de verschillende Nota’s Ruimtelijke Ordening, sluiten vervolgens in de 21ste eeuw aan op thema’s als duurzaamheid en herbestemming.

De vraag, waarom Nederland is zoals het is en Nederland eigenlijk op te vatten is als een groot ruimtelijk kunstwerk, is na deze studiedag beantwoordt.