Lezing De oorsprong van onze democratie

De meeste westerse landen hebben democratie als staatsvorm. Het Griekse demos betekent volk, kratos betekent heerschappij: demokratia is dus ‘heerschappij van het volk’. De eerste democratieën ontstonden in de zesde eeuw voor Christus in het antieke Griekenland. De beroemdste en machtigste stad, die toen als democratie geregeerd werd, was Athene. We kennen de Atheense democratie uit teksten en archeologische opgravingen. De teksten vertellen ons hoe de democratie werkte en wie eraan mee mochten doen. Archeologische opgravingen laten ons zien welke voorwerpen en gebouwen de Atheners gebruikten om zichzelf te besturen. In een wereld waar bijna elk volk werd geregeerd door koningen of een groep machtige mannen, was de democratie een grote uitzondering.

Sommige Atheners waren het niet eens met de staatsvorm en verzetten zich ertegen: zij vonden dat niet het volk maar alleen de elite bestaande uit rijke, machtige mannen een goede regering kon vormen. Het is in de oudheid zeer uitzonderlijk dat het mogelijk was om kritiek te hebben op het bestuur. Anderen prezen de democratie juist. De Griekse schrijver Herodotos is van mening dat Athene alleen zo machtig kon worden, omdat de Atheners niet onder het juk van een tiran zuchtten. Zij vochten voor hun eigen vrijheid en niet omdat zij er toe gedwongen werden door nu heerser. Wij zijn het met deze laatste ideeën nog steeds eens.

Toch was de Atheense democratie anders dan die van ons. Zo waren vrouwen uitgesloten van stemming en was politiek bedrijven in die tijd vooral voorbehouden aan rijke mannen. Ook waren er in die tijd geen verkiezingen. Alle mannen die mochten stemmen, kwamen bij elkaar in de volksvergadering en stemden direct over politieke voorstellen. De Atheense democratie was een veel directere democratie dan de onze.

Staat u ingeschreven voor een activiteit in een zaal op locatie?

• U ontvangt uiterlijk 7 dagen voor aanvang per e-mail uw bewijs van deelname met informatie over de locatie.